itulau_fu'a

Maketi o Ufiufi a Aferika: Avanoa ma Fa'aletonu o le Tausaga Fou

O lenei tuputupu aʻe ua faʻamoemoeina o le a faʻaleleia atili ai galuega tau atinaʻe o loʻo faʻaauau pea ma galuega tau atinaʻe ua tuai, aemaise lava fale taugofie, auala, ma nofoaafi.

Maketi o Ufiufi a Aferika

O le tamaoaiga o Aferika ua faʻamoemoeina o le a iai se tuputupu aʻe laʻititi i le 2024 ma o malo i le konetineta o loʻo faʻamoemoeina le faʻalauteleina atili o le tamaoaiga i le 2025. O le a saunia ai le ala mo le toe faʻafouina ma le faʻatinoina o galuega tau atinaʻe, aemaise lava i felauaiga, malosiaga ma fale, lea e masani ona fesootaʻi ma le faʻateleina o le faʻaaogaina o ituaiga eseese o vali.

O se vaaiga fou tau tamaoaiga mo Aferika mai le Faletupe Atinaʻe Aferika i le itulagi (AfDB) ua valoia ai o le a siitia le tamaoaiga o le konetineta i le 3.7% i le 2024 ma le 4.3% i le 2025.

“O le toe fa’aleleia o le tuputupu a’e masani o Aferika o le a ta’ita’ia e Aferika i Sasa’e (e si’itia i le 3.4 pasene) ma Aferika i Saute ma Aferika i Sisifo (e ta’itasi e si’itia i le 0.6 pasene),” o le tala lea a le lipoti a le AfDB.

E le itiiti ifo i le 40 atunuu Aferika “o le a maualuga atu le tuputupu aʻe i le 2024 pe a faʻatusatusa i le 2023, ma o le aofaʻi o atunuu e sili atu i le 5% le fua faatatau o le tuputupu aʻe o le a faʻateleina i le 17,” o le faʻaopoopoga lea a le faletupe.

O lenei tuputupu aʻe ua faʻamoemoeina, e ui lava ina laʻititi, ae ua faʻamoemoeina o le a lagolagoina ai le taumafaiga a Aferika e faʻaitiitia ai le avega o aitalafu i fafo, faʻaleleia atili ai galuega tau atinaʻe o loʻo faʻaauau pea ma galuega tau atinaʻe ua tuai, aemaise lava fale taugofie, auala, nofoaafi, faʻapea foʻi ma faʻalapotopotoga faʻaleaʻoaʻoga e faʻafetaui ai le faitau aofaʻi o tamaiti aʻoga o loʻo vave ona faʻatupulaia.

Galuega Faatino o Atina'e

O loʻo faʻagasolo le tele o galuega tetele i le tele o atunuu o Aferika e tusa lava pe o le a faʻaiʻuina le 2024, ma o nisi o kamupani sapalai o vali i le itulagi o loʻo lipotia mai le siʻitia o tupe maua mai faʻatauga mo le kuata muamua, lona lua, ma le lona tolu o le tausaga ona o le lelei o le faʻatinoga a vaega o gaosiga e pei o le pisinisi taʻavale ma faʻaopoopoga o tupe teufaafaigaluega i le vaega o fale.

Mo se faʻataʻitaʻiga, o se tasi o kamupani gaosi vali tetele i Aferika i Sasaʻe, le Crown Paints (Kenya) PLC lea na faavaeina i le 1958, na lipotia mai se tuputupu aʻe e 10% i tupe maua mo le afa muamua o le tausaga na faaiu ia Iuni 30, 2024 i le US$47.6 miliona pe a faatusatusa i le US$43 miliona mo le tausaga talu ai.

O le tupe mama a le kamupani a’o le’i totogiina lafoga e US$1.1 miliona pe a fa’atusatusa i le US$568,700 mo le vaitaimi na fa’ai’u ia Iuni 30, 2023, o se fa’aopoopoga e mafua mai i le “tuputupu a’e o le tele o fa’atauga.”

“O le aofaʻiga atoa o tupe mama na faʻaleleia atili foʻi e ala i le faʻamalosia o le shilling a Kenya e faʻasaga i tupe tetele o le lalolagi i le vaitaimi na faʻaiʻuina ia Iuni 30, 2024 ma o fesuiaiga lelei o tupe na faʻamautinoa ai le mautu o tau o mea mata mai fafo,” o le saunoaga lea a Conrad Nyikuri, le failautusi a le kamupani a Crown Paints.

O le faatinoga lelei a Crown Paints e iai sona aafiaga tele i le sapalaiina o nisi o ituaiga oloa mai tagata taaalo faavaomalo o loʻo tufatufa atu e le kamupani a latou oloa i Aferika i Sasaʻe.

E ese mai i ana lava vali ta'avale o lo'o maua i lalo o lana lava Motocryl mo le maketi e le'i fa'atulafonoina, e sapalaiina fo'i e Crown Paints le ituaiga Duco fa'apea fo'i ma oloa ta'imua i le lalolagi mai Nexa Autocolour (PPG) ma Duxone (Axalta Coating Systems) fa'apea fo'i ma le kamupani kelu ma vaila'au faufale ta'imua, Pidilite. I le taimi nei, o vali a Crown Silicone e gaosia i lalo o le laisene mai Wacker Chemie AG.

I se isi itu, o le kamupani tele e faʻapitoa i le suauʻu, kesi ma le gataifale o le Akzo Nobel, lea e iai se maliega sapalai ma Crown Paints, fai mai o ana faʻatauga i Aferika, o se maketi o loʻo avea ma vaega o le itulagi o Europa ma Sasaʻe Tutotonu, na faʻamauina se faʻaopoopoga o faʻatauga faʻalenatura e 2% ma tupe maua e 1% mo le kuata lona tolu o le 2024. O le tuputupu aʻe o faʻatauga faʻalenatura, fai mai le kamupani na mafua tele lava ona o le "tau lelei."

O se vaaiga lelei faapena foi ua lipotia mai e le PPG Industries, lea e faapea mai "o faatauga faanatura mo vali fale i Europa, Sasaʻe Tutotonu ma Aferika i tausaga taʻitasi e lei suia, o se aga lelei lea ina ua mavae le tele o kuata o le paʻu."

O lenei faʻateleina o le faʻaaogaina o vali ma mea e ufiufi ai taavale i Aferika e ono mafua mai i le faʻatupulaia o le manaʻoga mo atinaʻe o atinaʻe tetele e fesoʻotaʻi ma se aga masani o le faʻatupulaia o le faʻaaogaina e tagata tumaoti, le alamanuia o taʻavale malosi i le itulagi ma le faʻateleina o le fausiaina o fale i atunuu e pei o Kenya, Uganda ma Aikupito.

“Ona o le tuputupu aʻe o le vasega ogatotonu ma le faʻateleina o tupe faʻaalu a aiga i le faʻatauina o mea, o le faʻatauina o mea tumaoti i Aferika ua tuʻuina atu ai avanoa taua mo le atinaʻeina o atinaʻe tetele,” o le tala lea a le lipoti a le AfDB.

O le mea moni, ua matauina e le faletupe mo le 10 tausaga ua mavae “o tupe faaalu a tagata tumaoti i Aferika ua faasolo ina faateleina, e mafua mai i mea e pei o le tuputupu ae o le faitau aofai o tagata, le faateleina o taulaga, ma le tuputupu ae o le vasega ogatotonu.”

Ua fai mai le faletupe o tupe faaalu a tagata tumaoti i Aferika na siitia mai le $470 piliona i le 2010 i le silia ma le $1.4 tiliona i le 2020, o se faaopoopoga tele lea ua mafua ai “le faateleina o le manaoga mo atinae tetele ua faaleleia, e aofia ai fesoʻotaʻiga felauaiga, faiga o le malosiaga, fesootaiga, ma nofoaga e maua ai le vai ma le tumama.”

E le gata i lea, o loʻo faʻalauiloaina e malo eseese i le itulagi se fuafuaga tau fale taugofie ina ia ausia ai le itiiti ifo ma le 50 miliona iunite fale e foia ai le le lava o fale i le konetineta. Atonu o le mafuaaga lea o le faʻateleina o le faʻaaogaina o vali faʻataʻitaʻi ma teuteuga i le 2024, o se aga masani e faʻamoemoe e faʻaauau pea i le 2025 ona o le faʻamaeʻaina o le tele o galuega faatino e faʻamoemoeina i le va o le ogatotonu ma le umi.

I le taimi nei, e ui lava ina faʻamoemoe Aferika e ulufale atu i le 2025 ma fiafia i se pisinisi taʻavale olaola, ae o loʻo i ai pea le le mautonu i le maketi o le lalolagi e fesoʻotaʻi ma le vaivai o le manaʻoga o le lalolagi lea ua faʻaitiitia ai le sea a le konetineta i le maketi faʻatau atu i fafo ma le le mautu faʻapolokiki i atunuu e pei o Sudan, Democratic Republic of Congo (DRC) ma Mozambique.

Mo se faʻataʻitaʻiga, o le pisinisi taʻavale a Ghana, lea na faʻatauina i le US$4.6 piliona i le 2021, ua faʻamoemoeina o le a oʻo atu i le US$10.64 piliona i le 2027 e tusa ai ma se lipoti a le pulega o le Dawa Industrial Zone, o se vaega faʻapisinisi ua mamanuina faʻapitoa i Ghana ma ua faʻamoemoe e talimalo i le tele o pisinisi mama ma mamafa i vaega eseese.

“O lenei tulaga tuputupu aʻe ua faʻamamafaina ai le tele o gafatia o loʻo i Aferika o se maketi taʻavale,” o le tala lea a le lipoti.

“O le faʻateleina o le manaʻoga mo taʻavale i totonu o le konetineta, faʻatasi ai ma le naunautaiga e faʻalagolago ia te oe lava i le gaosiga, e tatala ai auala fou mo tupe teufaafaigaluega, galulue faʻatasi faʻatekonolosi, ma faiga faʻapaʻaga ma kamupani tetele o taʻavale i le lalolagi atoa,” o le faʻaopoopoga lea.

I Aferika i Saute, o le Automotive Business Council (naamsa) a le atunuu, o se vaega e lagolagoina le pisinisi o taavale a Aferika i Saute, ua fai mai o le gaosiga o taavale i le atunuu ua faateleina i le 13.9%, mai le 555,885 iunite i le 2022 i le 633,332 iunite i le 2023, "e sili atu nai lo le faateleina o le gaosiga o taavale i le lalolagi atoa i le tausaga e 10.3% i le 2023."

Faatoilaloina o Luʻitau

O le faʻatinoga o le tamaoaiga o Aferika i le tausaga fou o le a faʻalagolago tele i le auala e foʻia ai e malo i le konetineta nisi o luʻitau ia e ono aʻafia tuusaʻo pe lē tuusaʻo foʻi i le maketi o vali a le konetineta.

Mo se faʻataʻitaʻiga, o le taua tele i totonu o le atunuʻu i Sudan o loʻo faʻaauau pea ona faʻaumatia ai atinaʻe taua e pei o felauaiga, fale nofo ai ma fale faʻapisinisi, ma a aunoa ma le mautu faʻapolokiki, ua toetoe lava a le mafai ona faʻagaoioia ma tausia aseta e konekarate o loʻo faia valiina fale.

E ui o le faʻaleagaina o atinae tetele o le a faʻatupuina ai avanoa faʻapisinisi mo kamupani gaosi oloa ma tagata faʻatau oloa vali i le taimi o le toe fausiaina, ae o le aʻafiaga o le taua i le tamaoaiga e mafai ona mataʻutia i le lumanaʻi ma le lumanaʻi.

“O le aafiaga o le feeseeseaiga i le tamaoaiga o Sudan e foliga mai e sili atu ona loloto nai lo le mea na iloiloina muamua, faatasi ai ma le faaitiitia o le gaosiga moni ua faateleina e silia ma le faatolu i le 37.5 pasene i le 2023, mai le 12.3 pasene ia Ianuari 2024,” o le tala lea a le AfDB.

“O loʻo i ai foʻi se aafiaga tele o le feʻaveaʻi o le feeseeseaiga, aemaise lava i le tuaoi o Sudan i Saute, lea e faalagolago tele i paipa ma fale faʻamamāina o le atunuu, faʻapea foʻi ma atinaʻe o le uafu mo le auina atu i fafo o le suauʻu,” o le faʻaopoopoga mai lea.

O le feeseeseaiga, e tusa ai ma le AfDB, ua mafua ai le tele o faʻaleagaina i le gafatia taua o alamanuia faʻapea foʻi ma atinaʻe tetele o felauaiga ma sapalai, ma iʻu ai i ni faʻalavelave tetele i fefaʻatauaʻiga mai fafo ma faʻatau atu i fafo.

O aitalafu a Aferika o se lamatiaga foi lea i le mafai e malo i le itulagi ona faʻaalu tupe i vali mamafa o loʻo faʻaaogaina ai vaega e pei o le pisinisi faufale.

“I le tele o atunuu i Aferika, ua siitia tau o le totogiina o aitalafu, ua faigata ai tupe a le malo, ma faatapulaaina ai le avanoa mo le faaaluina o atinae a le malo ma tupe teufaafaigaluega i le tamaoaiga o tagata, lea e taofia ai le konetineta i se taamilosaga leaga e maileia ai Aferika i se tulaga maualalo o le tuputupu aʻe,” o le faaopoopo mai lea a le faletupe.

Mo le maketi i Aferika i Saute, e tatau i le Sapma ma ona sui ona sauniuni mo se faiga faʻaletamaoaiga faigata ona o le maualuga o le tau o oloa, le le lava o le malosi, ma faʻafitauli tau felauaiga e mafua ai ni faʻalavelave faʻatupulaʻia mo vaega gaosi oloa ma le eliina o minerale a le atunuʻu.

Peitaʻi, faatasi ai ma le faʻatupulaʻia o le tamaoaiga o Aferika ma le faʻateleina o tupe faʻaalu e malo i le itulagi, e mafai foʻi ona faʻatupulaʻia le maketi o vali a le konetineta i le 2025 ma tua atu.


Taimi na lafoina ai: Tesema-07-2024